Go Back   Diễn đàn nhà sách Sông Hương > THẾ GIỚI SÁCH > Tác giả
Hỏi/Đáp Thành Viên Lịch T́m Kiếm Bài Trong Ngày Đánh Dấu Đă Đọc

 
 
Điều Chỉnh Xếp Bài
Old 11-10-2007, 08:44 PM   #1
thuydaonguyen
Lớp 12
 
Tham gia ngày: 20-08-2007
Bài gởi: 481
Default Đọc câu “Lửa hồng Nhật Tảo…”






Đọc câu “Lửa hồng Nhật Tảo…”
Nhớ nhà thơ yêu nước Huỳnh Mẫn Đạt


I.Huỳnh Mẫn Đạt - nhà thơ Việt Nam (1807 - 1883)

Quê ông ở làng Tân Hội, huyện Tân Long, tỉnh Gia Định ( nay thuộc TP. HCM ); có sách cho rằng ông là người ở Rạch Giá - Kiên Giang.
Ông đỗ Cử nhân khoa Tân Măo (1831), làm quan dưới thời Tự Đức: Án Sát Định Tường; Tuần phủ Hà Tiên, Tuần phủ Châu Đốc…

Ông không những là một vị quan thanh liêm, hết ḷng v́ dân v́ nước mà ông c̣n là người nổi tiếng giỏi thơ Nôm ở đất Đồng Nai; là bạn tâm giao của Bùi Hữu Nghĩa (nhà thơ yêu nước 1807 – 1872. Vỡ tuồng Kim Thạch kỳ duyên của nhà thơ họ Bùi này, có phần đóng góp của ông)

Năm 1861 giặc Pháp tấn công Định Tường, Huỳnh Mẫn Đạt cùng binh sĩ ra sức giữ thành mà không nổi. Ông đành lánh về Kiên Giang và sống ở đó đến cuối đời.

II.Nhiều sách văn học viết vào thời kỳ này đều có chung nhận xét là :

Huỳnh Mẫn Đạt là một trong những cây bút “chiến đấu” trong hàng ngũ những nhà thơ yêu nước ở Nam Bộ thời kỳ đầu kháng Pháp của dân tộc. Ông góp phần vào cuộc bút chiến giữa Phan Văn Trị và Tôn Thọ Tường (Tôn Thọ Tường là tay sai cho Pháp, nhưng tự cho ḿnh là người thức thời, là người trung thành với Triều đ́nh nhà Nguyễn; tự ví ḿnh như “Tôn phu nhân quy Thục”, “Từ Thứ quy Tào” ở trong thơ. Tường đă bị Phan Văn Trị , Huỳnh Mẫn Đạt cùng một số nhà thơ yêu nước khác họa thơ đập lại ).

Những bài thơ như: “Điếu Nguyễn Trung Trực”, “Cây dừa”, “Chó già”, “Lăo kỹ quy y”,. . . Nói lên ḷng chung thủy của ông đối với đất nước; sự ngưỡng mộ với những anh hùng liệt sĩ chống Pháp và sự căm ghét, khinh bỉ bọn tay sai của bọn thực dân xâm lược. Hiện nay ở Văn Xương Các ( miếu Văn Thánh ) Vĩnh Long c̣n có bài vị thờ ông.

(trích tư liệu: “ Thơ văn yêu nước 1858 - 1990 “ - NXB. VH, HN.1976 )

III.Kể một giai thoại để minh họa một nhân cách đáng quí:

Trong bài viết Những kẻ sĩ ḥa ḿnh & đứng về phía b́nh dân, nhà văn Sơn Nam tường thuật :

Lúc nhà nước Pháp thâu thủ phủ Nam Kỳ, ngài (Huỳnh Mẫn Đạt) an phận dưỡng nhàn, không mang tiếng chi cả, h́nh trạng khôi ngô ốm yếu, tánh nết hiền lành, hay làm thi quốc âm, tao nhă thiệp liệp lắm.

Ông Tôn Thọ Tường kính ngài là bực phụ chấp. có một ngày kia ngài lên Sài G̣n chơi, gặp lúc trời chiều, ngài đội cái nón ngựa, đứng coi Lang Sa thổi kèn tại Bồn kèn, gặp xe ông Tường đi, ngài lánh mặt bên gốc cây.

Không cho ông Tường thấy, ông Tường liếc mắt thấy ngài. Liền ngừng xe nhảy xuống mừngrỡ nghinh tiếp, trách ngài sao không ghé chơi; ngài tánh hay ngâm thơ nôm, liền ngâm một bài hát cú rằng:

Cừu mă năm ba dạo cặp kè
Duyên sao giải cấu khéo đè ne.
Đă cam bít mặt cùng trời đất,
Đâu dám nghiêng mày với ngựa xe.
Hớn hở trẻ dong đường dặm liễu.
Lơ thơ già núp cội cây hoè.
Sự đời thấy vậy thời hay vậy.
Thà ẩn non cao chẳng biết nghe.

“Ông Tường biết ư ngài rồi, liền ngâm trả lại một bài thi rằng:

T́nh cờ xảy gặp bạn tiền liêu
Thơ phú ngâm nga hứng gió chiều.
Thế cuộc đổi đời càng lắm lắm.
Thiên cơ mầu nhiệm hăy nhiều nhiều
Nước non dường ấy, t́nh chứng ấy,
Xe ngựa bao nhiêu, bụi bấy nhiêu.
Hăm hở nhạc Tây hơi trổi mạnh
Nghe qua ngùi nhớ giọng tiêu thiều.
VI. Giới thiệu một số tác phẩm của ông:

1/Giới thiệu vài bài thơ nôm:

Chó Già

Tuy rằng muông cẩu có ân ba,
Răng rụng lâu năm nó phải già.
Bởi đuổi hươu Tần nên mỏi gối,
V́ lo khỉ Sở mới dun da.
Không ai trấn Bắc ngăn bầy cáo,
Ít kẻ ngừa Tây giữ đứa tà.
Mạnh mẽ như xưa c̣n hớn hở,
Bây giờ yếu đuối hết xông pha.

(Hươu Tần : đời Tần Nhị Thế, chính sự mục nát, giặc nổi lên tứ tung.Có người bảo: “ Nhà Tần để sổng con hươu, ai đuổi bắt được th́ người ấy được thiên hạ.Khỉ Sở: Lưu Bang chế giễu Hạng Vơ là con khỉ đội măo)

Trâu Già

Một nhắm xương, một nhắm da,
Bao nhiêu cái ách đă từng qua.
Đuôi cùn biếng vẫy Điền Đơn hỏa,
Tai điếc chi nghe Nịnh Thích ca.
Sớm dạo nội sằn đi khấp khởi,
Tối về tử lư thở hê ha.
Bôi chuông nhớ thuở qua đường hạ,
Ân đội Tề vương bắt lại tha.

II

Kể từ hội sửu đă sanh ra,
Tai điếc chi nghe Nịnh Thích ca.
Mấy chốn kỳ thần ra sức cả,
Đ̣i nơi bái xă rán thân già.
Rửa tai Vĩnh thủy nhường ngôi báu,
Cởi ách Đào lâm biếng gác xa.
Tề-chúa bôi chuông c̣n chẳng nỡ,
Có đâu khó nhọc với nông-gia

Cây dừa

Ba xuân đào lư phải duyên ưa,
Cây trái liền năm chẳng kịp dừa
Đuôi phượng vẻ vang che nắng gió,
Ḿnh rồng chan chứa gọi mây mưa
Dăi dầu giúp kẻ khi xơi tối,
Giúp nước vui người buổi khát trưa.
Rường cột miếu đường không xứng mặt,
Chống ngăn bờ cơi cũng bưa bưa.

( Bưa bưa: tiếng địa phương, có nghĩa: vừa vừa, không phải giỏi)
thuydaonguyen is offline  
Old 11-10-2007, 08:47 PM   #2
thuydaonguyen
Lớp 12
 
Tham gia ngày: 20-08-2007
Bài gởi: 481
Default



Gành Móm

Tượng mắng non sông tác chẳng tà,
Cớ sao Gành Móm lại do ra?
Cḥm rong lộp xộp râu Bành Tổ,
Kẹt đà gio gie nướu Tử Nha.
Miệng xúc trêu trao cơn sóng dợn,
Khăn lau quọt quẹt thức mây qua.
Thày lay thử hỏi xuân thu mấy?
Rằng thuở khai thiên đă có ta.

Đĩ Đi Tu

Lầu xanh thảnh thoát tiếng chuông truyền,
Tỉnh giấc cao đường lúc ngửa nghiêng.
Mượn chiếc thuyền t́nh qua biển ái,
Đưa con sóng sắc đến rừng thiêng.
Trông gương trí tuệ lau ḷng tục,
Lần chuỗi bồ đề dứt trải duyên.
Mát mẻ cửa Không trăng gió sẵn,
Dầu chưa nên Phật cũng nên Tiên

Lên đèo Hải Vân

Đồi liễu ngàn mai cảnh quạnh hiu,
Chia hai Thuận, Quảng một con đèo.
Lá ḍm mặt nước cây mong lội,
Biển bọc chân non sóng muốn trèo.
Mặt đất day ngang đường khuất khúc,
Sườn non dựng ngược đá cheo leo
Vén mây muốn bước lên trên tót,
Đoái lại vầng trăng lẽo đẽo theo.

Chiêu Quân qua ải

Tráo chác khôn lường mũi bút gian
Trăm năm khuấy rối phận hồng nhan.
Chín trùng ứa lụy rưng đôi mắt,
Ngàn dặm ôm t́ tím lá gan.
Cột giả thành che bờ cơi vẫn,
Lụy làm mưa rưới lửa binh tàn.
Người trên nhà Hán đi đâu lẩn,
Xui trận ôn nhu tới dẹp loàn.

( Câu đầu: nhắc việc Mao Diên Thọ vẽ không đúng diện mạo Chiêu Quân khiến nàng bị hại. Đấy cũng nhầm ám chỉ mũi bút của những kẻ theo giặc như Tôn Thọ Tường đă làm hại dân, hại nước. Ôn nhu: Chê trách nhà Hán nhưng thật ra là để thầm chê trách thái độ nhu nhược của vua quan nhà Nguyễn đối với thực dân Pháp)

Cảnh Trời chiều

Trưa sớm đài danh gió bụi nhiều,
Vườn quê vui thú cảnh trời chiều
Nhành chim rải rác đơm bông bạc
Màn sáng xuê xoang trải gấm điều.
Ngả ngớn lưng trâu ngơ vọt mục,
Loi thoi bóng ác khẳm thuyền tiêu
Xót người mạng bạc trong chằm nhạn
Ngó mống trông mây biết bấy nhiêu.

( Xuê xoang: sang trọng, màu mè.Ngả ngớn: không nghiêm trang.)

Các bài thơ đều trích trong sách Danh Nhân Nước Nhà của Đào Văn Hội
(sách quá cũ, mất trang b́a, không rơ nxb) và Sách Huỳnh Mẫn Đạt của Nhật Tân ( nxb Tân Việt. Sài G̣n, 1956)

2/Và một bài thơ chữ Hán:

Bài thơ có thể nói là tuyệt bút này, đă nói lên hết sức đầy đủ phẩm chất cao quí & hào hùng của người Anh hùng dân tộc Nguyễn Trung Trực. Và qua bài thơ, ta cũng hiểu thêm nhân cách của một quan chức, một nhà thơ luôn đứng về phía nhân dân, biết ḿnh phải làm ǵ để không phải “khom lưng chết thẹn dần” …

Điếu Nguyễn Trung Trực

Thắng phụ nhung trường bất túc luân
Đồi ba chỉ trụ ức ngư dân
Hỏa hồng Nhựt Tảo oanh thiên địa
Kiếm bạt Kiên Giang khấp quỷ thần
Nhất đán phi thường tiêu tiết nghĩa
Lưỡng toàn vô úy báo quân thân
Anh hùng cường cảnh phương danh thọ
Tu sát đê đầu vị tử nhân.

Bản dịch của Thái Bạch:

Thắng bại chi bàn việc tướng quân
Người chài trụ đá khúc gian truân
Lửa bừng Nhựt Tảo rêm trời đất
Kiếm tuốt Kiên Giang rợn quỷ thần
Một sớm nhẹ ḿnh nêu tiết nghĩa
Đôi đường trọn chữ báo quân thân
Anh hùng cứng cổ danh thơm măi
Lũ sống khom lưng chết thẹn dần.

Bùi Thụy Đào Nguyên, tập hợp

(Nguồn: từ các sách đă nêu tên trong bài viết)



Ghi chú ảnh:

Mộ Huỳnh Mẫn Đạt tọa lạc tại khu đất 19 khu phố Cô Bắc, trên đường Lâm Quang Ky, phường Vĩnh Bảo , Tp Rạch Giá (đối diện nhà hàng Sông Kiên).
Đây là di tích lịch sử được Bộ VH-TT công nhận.

Xưa, mộ xây bằng bằng đá ong dài 2,7m, rộng 2m, cao 40cm.Trong thời gian qua, khu mộ lần lượt được tu sửa: xây thêm nhà thờ, cổng vào, hàng rào và nền được tráng xi măng và ngôi mộ được cẩn gạch men thời hiện đại.Tôi thật ḷng không hiểu, như vậy di tích có đẹp hơn chăng?...
thuydaonguyen is offline  
Old 15-10-2007, 04:59 AM   #3
Jumbo
Mẫu giáo
 
Tham gia ngày: 12-10-2007
Bài gởi: 3
Default

Có một nhân vật được đề cập trong bài viết , đó là Bùi Hữu Nghĩa , bạn có thể cung cấp những cứ liệu về nhân vật này giúp tôi nhé . Xin cảm ơn.
__________________
... nhiều khi tôi muốn như chim trời, đến nơi xa vời, khát khao hạnh phúc, ước mơ có thế thôi...
Jumbo is offline  
Old 15-10-2007, 08:55 AM   #4
huongdaumua
Lớp 8
 
Tham gia ngày: 14-09-2007
Bài gởi: 127
Default

Bùi Hữu Nghĩa là nhà thơ làm quan triều Nguyễn, hiệu Nghị Chi. Ông sinh năm 1807 mất năm 1872, quê tại thôn Long Tuyền, phủ Vĩnh Định, trấn Vĩnh Thanh (nay là Cần Thơ).


Thi cử
Ông sinh trưởng trong một gia đình ngư dân. Từng theo học cụ Đồ Hoành, năm 1835 ông đậu giải nguyên trong kỳ thi hương ở Gia Định. Vì thế được gọi là Thủ khoa Nghĩa.


Làm quan
Sau khi đỗ kỳ thi hương, ông được bổ làm tri phủ Phúc Long, sau bị giáng xuống làm tri huyện Trà Vinh, tỉnh Vĩnh Long.

Ông là người cương trực, bênh vực người nghèo nên không được quan trên ưa. Ông bị vu xúi dân nổi loạn, bị bắt giam và kết án tử hình. Vợ ông lặn lội ra triều đình kêu oan cho chồng, ông được tha tội chết, giáng chức làm thủ ngữ coi đồn Vĩnh Thông, Châu Đốc.

Chán cảnh tham quan ô lại, ông lui về dạy học và tham gia phong trào Cần vương chống Pháp năm 1868.


Thơ
Là một nhà thơ ông có nhiều tác phẩm nổi tiếng:

Kim thạch kỳ duyên (tuồng Nôm)
Quan công thất phủ hạ bì
Hạ ám mộ cảnh
Văn tế vợ
Thơ khóc vợ
Tây du
Mậu tùng
Âm hưởng thơ chủ đạo của ông nói lên lòng yêu nước thương dân

(Bách khoa toàn thư mở Wikipedia)
__________________
Gui gio cho may ngan bay
huongdaumua is offline  
 


Điều Chỉnh
Xếp Bài

Quuyền Hạn Của Bạn
Bạn không được quyền gởi bài
Bạn không được quyền gởi trả lời
Bạn không được quyền gởi kèm file
Bạn không được quyền sửa bài

vB code đang Mở
Smilies đang Mở
[IMG] đang Mở
HTML đang Tắt
Chuyển đến


Múi giờ GMT. Hiện tại là 10:14 PM.


Powered by: vBulletin , Jelsoft Enterprises Ltd.