+ Trả Lời Đề Tài
kết quả từ 1 tới 3 trên 3

Đề tài: Biên niên sử An Giang

  1. #1
    Tham gia ngày
    20-08-2007
    Bài gởi
    488
    Thanks
    0
    Thanked 1 Time in 1 Post

    Default Biên niên sử An Giang

    Biên niên sử An Giang

    1. Thời chúa Nguyễn:
    1700: Tháng 4, sau khi đánh tan quân Nặc Thu ở Nam Vang (Chân Lạp), trên đường trở về Gia Định, Nguyễn Hữu Cảnh dừng chân ở Châu Sao Mộc (tức Cù lao Cây Sao, nay là Cù lao Ông Chưởng thuộc huyện Chợ Mới). Tại đây, ông lâm bệnh nặng đưa đến Rạch Gầm (Mỹ Tho) th́ mất ngày 16 âm lịch.
    1757: Nguyễn Cư Trinh thay mặt chúa Nguyễn Phúc Khoát nhận đất Tầm Phong Long do vua Chân Lạp là Nặc Tôn dâng tặng. Sau đó, ông lănh nhiệm vụ lập thành 3 đạo là: Tân Châu, Đông Khẩu (Sa Đéc), Châu Đốc; và cho tất cả trực thuộc dinh Long Hồ.
    1771: Quân Xiêm La (sau này là Thái Lan) do Taksin (Tŕnh Quốc Anh) cầm đầu đánh phá Hà Tiên, Châu Đốc.
    1772: Tống Phước Hiệp và Nguyễn Cửu Đàm đánh đuổi quân Xiêm La vừa nói trên.
    1775: Nguyễn Cư Trinh đưa một số người Chăm từ Chân Lạp về định cư ở núi Bà Đen (Tây Ninh), Hồng Ngự, Châu Giang,...
    1778: Giáo dân Thiên Chúa giáo t́m đến định cư ở Cù lao Giêng và Cái Đôi (nay đều thuộc huyện Chợ Mới).
    1783: Quân Tây Sơn đánh đuổi chúa Nguyễn Phúc Ánh, chiếm trọn đất Gia Định (tức bao gồm luôn An Giang sau này).
    1784: Nguyễn Phúc Ánh dẫn quân Xiêm La chiếm Hà Tiên, An Giang, đóng đại bản danh ở Đông Khẩu (Sa Đéc).
    1785: Tướng Tây Sơn là Nguyễn Huệ đánh thắng quân Xiêm La ở Rạch Gầm-Xoài Mút (Mỹ Tho), chiếm lại An Giang, Hà Tiên.
    1787: Nguyễn Phúc Ánh chiếm lại toàn bộ đất Gia Định, trong đó có An Giang sau này.
    1801: Theo chúa Nguyễn tham dự trận thủy chiến ở Thị Nại, Thư Ngọc Hầu và hai em (đều là người Tấn Mỹ, Chợ Mới) chết mất xác.

    2. Thời nhà Nguyễn:
    1815: vua Gia long sai Lưu Phước Tường (trấn thủ trấn Vĩnh Thanh) xây đồn Châu Đốc, đến năm sau (1816) th́ hoàn thành.
    1817: Nguyễn Văn Thoại (tức Thoại Ngọc Hầu) đến làm trấn thủ trấn Vĩnh Thanh.
    1818: Nguyễn Văn Thoại cho đào kênh Thoại Hà, nối rạch Đông Xuyên (nay là rạch Long Xuyên) với ngọn Giá Khê (Rạch Giá), dài hơn 30 km. Đồng thời, dời đạo Tân Châu từ Cù lao Giêng (Chợ Mới) về Long Sơn (thuộc Phú Tân, giáp ranh với Tân Châu).
    1819: Khởi đào kênh Vĩnh Tế nối Châu Đốc với Hà Tiên, đến 1824 th́ xong, dài 91,32km.
    1822: Nguyễn Văn Thoại lập làng Thoại Sơn, dựng bia Thoại Sơn tại triền Núi Sập, dựng đ́nh thờ Nguyễn Hữu Cảnh tại trung tâm thị xă Châu Đốc ngày nay.
    1826: Nguyễn Văn Thoại sai đắp lộ Châu Đốc-Núi Sam, Núi Sam-kênh Vĩnh Tế. Đến 1828 th́ ông cho dựng bia Vĩnh Tế bên bờ kênh Vĩnh Tế, dựng bia Tân Lộ Kiều Lương tại chân Núi Sam.
    1829: Nguyễn Văn Thoại mất, an táng tại Sơn lăng nơi chân Núi Sam.
    1832: Vua Minh Mạng chia Nam Kỳ ra 6 tỉnh, An Giang trở thành một tỉnh.
    1834: Nhận lời cầu viện của Lê Văn Khôi, quân Xiêm La kéo sang, bị Trương Minh Giảng, Phạm Hữu Tâm, Nguyễn Xuân, Trần Văn Năng, Phạm Văn Điển chặn đánh tan trên sông Vàm Nao. Trong năm này, vua Minh Mạng cho phá bỏ đồn Châu Đốc cũ, xây thành mới ở gần bên.
    1936: Xảy ra vụ tranh chấp đất đai ở Thạnh Quới giữa giới cường hào, địa chủ và giới nông dân nghèo.
    1938: Lại xảy ra vụ tranh chấp đất đai ở Ba Thê và B́nh Thạnh, cũng giữa hai giới trên.
    1841: Ở Thất Sơn nổ ra cuộc nổi dậy nhằm chống lại đường lối cai trị của nhà Nguyễn.
    1842: Quân Xiêm La lại sang tấn công Hà Tiên và vùng biên giới An Giang, các tướng nhà Nguyễn là: Nguyễn Tri Phương, Nguyễn Tiến Lâm, Nguyễn Lương nhàn, Lê Văn Đức, Nguyễn Công Trứ được cử đến chống ngăn. Trong năm này, Nguyễn Công Trứ được bổ làm tuần phủ An Giang. Ông cho lập huyện học Đông Xuyên ở thôn Long Sơn (nay thuộc địa phận huyện Phú Tân).
    1843: Nguyễn Công Nhàn (đốc bộ An Giang) đào kênh nối Châu Đốc với Tân Châu. Đến tháng 4 (âm lịch) 1844 th́ hoàn thành. Ban đầu có tên là Long An Hà, nay là kênh Vĩnh An.
    1844: Doăn Uẩn làm tuần phủ An Giang thay Nguyễn Công Trứ.
    1847: Doăn Uẩn cất chùa Tây An (tên do ông đặt với hàm ư trấn yên bờ cơi phía Tây nước Việt).
    1849: Đoàn Minh Huyên lập đạo Bửu Sơn Kỳ Hương. Khoảng năm này, Bùi Hữu Nghĩa bị đày làm lính ở đồn Vĩnh Thông (Châu Đốc).
    1850: Nguyễn Tri Phương làm tổng đốc An Giang.
    1863: Hoàng thân A Soa (Cao Miên) xây dựng căn cứ kháng thực dân Pháp ở Thất Sơn.
    1864: Quân Pháp chiếm 3 tỉnh miền Đông Nam Kỳ, vua Tự Đức cho mở khoa thi Hương ở An Giang. Khoa này cũng là khoa thi cuối cùng ở Nam Kỳ. Sĩ tử duy nhất ở tỉnh đỗ cử nhân là Huỳnh Duy Thanh (người Vĩnh Thông, nay thuộc Tri Tôn), Trần Hữu Thường (người Tân Châu) chỉ đỗ tú tài. Trong năm này, tổng đốc Phan Khắc Thân bắt Thủ Khoa Huân nộp cho quân Pháp.
    1867:Quân Pháp chiếm tỉnh thành An Giang (lúc bấy giờ đặt ở Châu Đốc). Ở Bảy Thưa-Láng Linh, Trần Văn Thành tập hợp nhân dân đứng lên kháng Pháp.

    3. Thời Pháp thuộc:
    1868: Nhân dân vùng Núi Sập đóng cọc cản tàu Pháp trên kênh Thoại Hà hỗ trợ Nguyễn Trung Trực đánh đồn Rạch Giá.
    1870: Ngô Lợi đến núi Tượng (Ba Chúc) xây dựng căn cứ kháng Pháp, lập làng An Định, lập đạo Tứ Ân Hiếu Nghĩa kế thừa theo truyền thống đạo Bửu Sơn Kỳ Hương.
    1871: Trần Bá Lộc mở trận càn quét vào mật khu Bảy Thưa-Láng Linh, nhưng v́ địa h́nh hiểm trở và bị đánh du kích nên phải rút về.
    1873: Trần Bá Tường (em ruột Trần Bá Lộc) dẫn quân Pháp tấn công căn cứ Bảy Thưa-Láng Linh. Thủ lĩnh Trần Văn Thành hy sinh (20 tháng 3), cuộc khởi nghĩa tan vỡ.
    1876: Pháp cất dinh Tham biện Châu Đốc. Địa danh Long Xuyên (chỉ vùng Cà Mau thời Mạc Thiên Tứ), theo Nghị định 05 tháng 01 năm 1876 của nhà cầm quyền Pháp bắt đầu chính thức được dùng để chỉ hạt Long Xuyên (trước là Đông Xuyên).
    1879: Khởi công xây dựng Nhà thờ Cù lao Giêng đến 10 năm sau mới hoàn thành. Nhà thờ này giữ vai tṛ quản lư mọi hoạt động Thiên Chúa giáo ở Cao Miên và các tỉnh miền Tây Nam Bộ.
    1885: Tín đồ Tứ Ân Hiếu Nghĩa kết hợp quân của Hoàng thân Sivôtha nổi dậy, bị quân Pháp kéo đến đàn áp, rồi đóng đồn dọc kênh Vĩnh Tế.
    1886: Ở Long Xuyên và Châu Đốc mở trường Pháp-Việt.
    1887: Quân Pháp càn quét qui mô vào làng An Định (Ba Chúc), đốt sạch chùa chiền, nhà cửa, rồi giải tán làng.
    1890: Ngô Lợi mất, phong trào kháng Pháp tan ră, chỉ c̣n lại đạo Tứ Ân Hiếu Nghĩa.
    1896: Cử Đa đến tu ở đỉnh Núi Cấm.
    1901: Nguyễn Chánh Sắt lên Sài G̣n cộng tác với tờ Nông cổ mín đàm, và được xem là “nhà báo đầu tiên” của tỉnh[2].
    1904: Ngày 1 tháng 5, xảy ra trận băo lụt năm Th́n, An Giang và nhiều tỉnh ở đồng bằng sông Cửu Long đều bị thiệt hại nặng. Cũng trong năm này, Phan Bội Châu đến Long Xuyên, Châu Đốc, rồi vào Bảy Núi t́m người yêu nước.
    1909: Ṭa án Long Xuyên kết án 63 người v́ tham gia "Hội kín" (Thiên Địa Hội).
    1913: Nhân dân phát hiện tượng "Phật bốn tay" (tượng phật bốn tay lâu đời nhất Việt Nam) ở khu vực chợ Vọng Thê, đem về lập chùa thờ tại chân núi Ba Thê.
    1914: Hồ Biểu Chánh đến làm việc tại An Giang, và viết một số tác phẩm tại đây.
    1910: Khởi công xây dựng Bệnh viện Long Xuyên (nay là Bệnh viện Đa khoa Trung tâm An Giang).
    1916: Nguyễn Hữu Trí mở cuộc tấn công Khám Lớn Sài G̣n cứu Phan Xích Long, nhưng thất bại.
    1917: Quân Pháp đàn áp, khủng bố chùa Phật Lớn (Núi Cấm), bắt giam Cao Văn Long (Bảy Do), "Hội kín" An Giang tan ră. Trong năm này, Hồ Biểu Chánh đưa cải lương lên sân khấu thể nghiệm ở Long Xuyên.
    1918: Tháng 1, Đại Việt tạp chí ra hàng tháng. Đây là tờ báo chính thức của Long Xuyên Hội Khuyến học Long Xuyên do Hồ Biểu Chánh, Đặng Thúc Liêng, Lê Thường Tiên phụ trách. Cũng trong năm này, Phạm Quỳnh đến nhiều nơi trong đó có Long Xuyên. Khi về ông viết loạt bài Một tháng ở Nam Kỳ.
    1921: Nguyễn Sinh Sắc qua lại hoạt động ở vùng Tịnh Biên, Tân Châu (đến năm 1927). Đêm 18 tháng 10 năm này, khai trương gánh hát Tập Ích Ban tại Thốt Nốt (An Giang, nay thuộc Cần Thơ).
    1924: Châu Văn Liêm về dạy học tại Trường Nữ Long Xuyên, tuyên truyền tinh thần yêu nước.
    1927: Chi bộ Việt Nam Thanh niên Cách mạng Đồng chí hội đầu tiên của tỉnh Long Xuyên ra đời tại Long Điền (Chợ Mới).
    1928: Nguyễn Quang Diêu đến ẩn dật ở Núi Sam rồi Tân Châu.
    1929: Trương Gia Mô tự vẫn trên đỉnh Núi Sam.
    1930: Lê Văn Đỏ treo "cờ búa liềm" trên cột dây thép xă Long Điền (Chợ Mới).
    1935: Nguyễn Hiến Lê từ Sơn Tây (nay thuộc Hà Nội) đến Long Xuyên lập nghiệp.
    1939: Đạo Tưởng nổi dậy chống chính quyền Pháp tại Tân Châu. Cũng trong năm này, Đạo Phật Giáo Ḥa Hảo ra đời (18 tháng 5 năm Kỷ Măo).
    1944: Louis Malleret đến vùng Óc Eo (nay thuộc Vọng Thê, huyện Thoại Sơn) để khảo cổ.
    1945: Ṭa Bố Long Xuyên (tức ṭa hành chánh tỉnh của thực dân Pháp) bị Việt Minh thiêu hủy.
    1946: Quân Pháp tái chiếm Long Xuyên (9 tháng 1), Châu Đốc (20 tháng 1).
    1948: Ngày 1 tháng 4, Nguyễn Ngọc Thơ được bổ làm tỉnh trưởng đầu tiên của tỉnh Long Xuyên. Ngày 12 tháng 11, trường trung học mang tên Collège de Long Xuyên khai giảng khóa đầu tiên, gồm 76 học sinh. Tháng 2 năm 1952, trường được đổi tên thành Trường trung học Thoại Ngọc Hầu.
    1949: Quân Pháp mở trận càn lớn vào Bảy Núi.
    1950: Tháng 12, Chính quyền kháng chiến thành lập tỉnh Long Châu Hà.
    1953: Long Xuyên trở thành thị xă.

    4. Sau khi Pháp rời khỏi Việt Nam:
    1956: Ngô Đ́nh Diệm kư sắc lệnh số 143/NV sáp nhập tỉnh Long Xuyên và tỉnh Châu Đốc thành tỉnh An Giang.
    1961: Mặt trận giải phóng tỉnh ra mắt tại chùa Tà Miệt xă Lương Phi (Tri Tôn).
    1968: Et-ca (trung tướng Mỹ) bắt đầu mở cuộc tấn công đồi Tức Dụp (Tri Tôn) nhằm t́m diệt lực lượng quân Giải phóng miền Nam đang ẩn náu nơi đây. V́ phe Mỹ bị thiệt hại nặng về người và của mà không thành công, nên từ đó Tức Dụp c̣n có tên gọi "ngọn đồi 2 triệu đôla" hay "ngọn đồi hamburger".
    1972: Viện Đại học Ḥa Hảo khai giảng niên học đầu tiên tại Long Xuyên. Trong năm này, Miếu Bà Chúa Xứ Núi Sam được khởi công xây dựng lại theo quy mô lớn và hoàn chỉnh như hiện nay.
    1974, Giáo hội Thiên Chúa giáo nâng cấp Chủng viện Têrêxa thành Đại chủng viện thánh Thomas để đào tạo cấp linh mục.
    1975: Xảy ra sự kiện 30 tháng 4, 1975. Ngày 22 tháng 9, Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng ḥa miền Nam Việt Nam cho đổi tiền lần đầu tại miền Nam Việt Nam.
    1977: Quân Pôn Pốt từ Campuchia đồng loạt nổ súng tấn công chiếm 14 xă biên giới Tây Nam của tỉnh, sát hại 3157 người dân Việt tại Ba Chúc (Tri Tôn).
    1999: Ngày 01 tháng 3, thành lập Thành phố Long Xuyên. Tháng 12, Đại học An Giang thành lập tại Long Xuyên.
    ...
    (c̣n tiếp)

    Sách tham khảo:
    -Nhiều người soạn, Địa chí An Giang (trọn bộ 2 quyển), ấn hành năm 2003 và 2007.
    -Người Long Xuyên, An Giang: Xưa và Nay. Sách in trước 1975, không ghi năm xuất bản.
    -Quốc sử quán triều Nguyễn, Quốc triều sử toát yếu (Tiền biên và Chính biên). Nhà xuất bản Văn Học, 2002.
    -Sơn Nam, Lịch sử An Giang, Nhà xuất bản Tổng hợp An Giang, 1988.
    -Sơn Nam. Lịch sử khẩn hoang miền Nam. Nhà xuất bản Văn Nghệ Thành phố Hồ Chí Minh, 1994.
    -Huỳnh Minh, Tân Châu xưa. Nhà xuất bản Thanh Niên tái bản năm 2003.
    -Và một số sách báo khác...
    Bùi Thụy Đào Nguyên, tập hợp.

  2. #2
    Tham gia ngày
    26-11-2007
    Bài gởi
    70
    Thanks
    0
    Thanked 0 Times in 0 Posts

    Default

    Bài viết của bạn rất hay và có ư nghĩa to lớn đối với những người con An Giang đó. Nhờ bài viết này mà nhiều người được hiểu biết tường tận về lịch sử của quê hương ḿnh.

  3. #3
    Tham gia ngày
    11-09-2007
    Bài gởi
    226
    Thanks
    0
    Thanked 0 Times in 0 Posts

    Default

    Cách ghi biên niên cua một tỉnh như này rất hay khiến người ta sẽ nhớ hơn về lịch sử của một tỉnh nhưng đôi khi nó cũng lại quá vắn tắt để người đọc không nắm hết được những mốc thời gian và sự kiện quan trọng cần đi sâu.

+ Trả Lời Đề Tài

Quuyền Hạn Của Bạn

  • You may not post new threads
  • You may not post replies
  • You may not post attachments
  • You may not edit your posts