PDA

View Full Version : Thêm 16 cột kinh (sách đá) thời Đinh được phát hiện ở Hoa Lư


adminclb
29-05-2007, 11:12 PM
THÊM 16 CỘT KINH (SÁCH ĐÁ) THỜI ĐINH ĐƯỢC PHÁT HIỆN Ở HOA LƯ
Bùi Đẹp

Năm 1963, trên bờ sông Hoàng Long, cách đền vua Đinh ở Hoa Lư khoảng 2 km, đă t́m được trong ḷng đất một cột đá có 8 mặt khắc đầy những chữ Hán ghi âm tiếng Phạm, một ngôn ngữ cổ Ấn Độ. Bấy giờ, từ những ḍng chữ Hán ghi âm đó, giáo sư Hà Văn Tấn ở Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội đă khôi phục được nguyên bản tiếng Phạn và dịch ra tiếng Việt. Th́ ra đó là một bài thần chú cầu nguyện tăng thêm tuổi thọ, có tên là Phật Đỉnh Tôn Thắng Đà la ni (Usnisat – Vijaya - Dharant), điều thú vị là dưới bài thần chú có ghi rơ là Đinh Liễn đă cho dựng 100 cột kinh như vậy vào năm Quư Dậu, tức năm 973. Đinh Liễn là con trai trưởng của vua Đinh Tiên Hoàng.

Ít lâu sau, một cột kinh thứ hai được phát hiện ở Hoa Lư, ngoài bài thần chú Phật Đỉnh Tôn Thắng, trên cột kinh này c̣n có những bài kệ bằng chữ Hán. Cũng theo giáo sư Hà Văn Tấn, những bài kệ này mang tư tưởng Phật giáo Đại thừa và nhuốm màu sắc mật giáo (tantrism).

Sau đó, Sở văn hóa thông tin tỉnh Ninh B́nh đă có một phát hiện khá quan trọng: t́m thêm được 16 cột kinh nữa ở Hoa Lư, đây là những cột bằng đá có 8 mặt khắc chữ, dài từ 50cm đến 67cm. V́ ở lâu dưới đất, nhiều cột đă bị hỏng các mặt, c̣n lại rất ít chữ. May mắn là c̣n có ba cột khá nguyên vẹn, các ḍng chữ gần như c̣n đầy đủ. Có thể dựa vào các cột này để khôi phục văn bản trên các cột bị mất chữ, giống với cột kinh phát hiện lần này đều có khắc bài thần chú Phật Đỉnh Tôn Thắng ghi âm tiếng Phạn. Những điểm khác trước đáng chú ư là trên các cột kinh này đều có một đoạn tŕnh bày lư do dựng cột kinh của Đinh Liễn, mà ở đây được ghi rơ cả tên đệm là Đinh Khuông Liễn. Theo đoạn này, Nam Việt Vương Đinh Khuông Liễn đă dựng 100 cột kinh để cầu nguyện cho vong hồn người em đă bị ông ta giết được giải thoát. Người em đó có cái tên rất lạ là Đại Đức Đỉnh Noa Tăng Noa. Liễn có ư thanh minh việc giết em, cho thế là v́ lợi ích nước nhà, và đă dẫn lời người xưa “Trang quan không nhường chỗ, hạ thủ trước là hay”. Sử cũ chép rằng mùa xuân năm Kỷ Măo (979). Đinh Liễn đă giết em là Hạng Lang, v́ Đinh Tiên Hoàng đă lập Hạng Lang làm Hoàng thái tử mà không lập Liễn. Không biết Hạng Lang có phải chính là Đinh Noa Tăng Noa hay không. Nếu đúng th́ những cột kinh này phải được dựng ngay sau mùa xuân Kỷ Măo (979) và trước mùa đông năm đó, lúc Liễn cùng Đinh Tiên Hoàng bị Đỗ Thích ám sát.

Trên các cột kinh có chỗ nhắc đến vua Đinh Tiên Hoàng với tiên hiệu là Đại Thắng Minh Hoàng đế. Việc xưng đế là một biểu hiện ư thức độc lập tự chủ của Đinh Tiên Hoàng. Nhưng điều này chúng ta chỉ được biết qua ghi chép đời sau. Giờ đây, chúng ta có trong tay văn bản đời Đinh, xuất từ hơn 1000 năm trước, xác nhận đế hiệu đó hoàn toàn có thật.

Những văn bản trên các cột kinh Hoa Lư là những văn bản sớm nhất của thời kỳ độc lập mà hiện nay chúng ta biết được. Theo giáo sư Hà Văn Tấn th́ những cột kinh mà Sở VHTT Ninh B́nh phát hiện lần này là những tài liệu vô cùng quư giá giúp cho chúng ta t́n hiểu nhiều vấn đề lịch sử và văn hoá Việt Nam trong thế kỷ 10.